ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 32




                                               

Formula e Larmorit

Ne fizike, ne fushen e elektrodinamike, formula e Larmorit perdoret per llogaritjen e fuqise se pergjithshme te rrezatuar nga nje pike ngarkese jorelativiste kur ajo pershpejtohet. Ekuacioni u derivua nga J. J. Larmor ne 1897, ne kontekstin e teo ...

                                               

Izotopet e Hidrogjeniit

Jane te njohura tri izotope te Hidrogjenit:Hidrogjeni i rendomte, Deuteriumi, dhe Triciumi.Atomet qe kane numer atomik te njejte, por ndryshojne nga numri i mases quhen izotope.

                                               

Pozitroni

Pozitroni ose antielektroni eshte antigrimca e antilendes,e kundert me elektronin. Pozitroni ka ngarkese pozitive +1 dhe mase te njejte me nje elektron. Kur nje pozitron me energji te ulet perplaset me nje elektron me energji te ulet, ndodh shkat ...

                                               

Protoni

Protoni eshte nje grimce e qendrueshme nenatomike me ngarkese elektrike pozitive qe mund te jete i lire ose i lidhur me nje berthame atomike, dhe me mase 1.836 here me te madhe se e elektronit. Protonet gjenden ne berthamen e atomit se bashku me ...

                                               

Radioaktivitet

Aftesia qe kane disa elemente per te leshuar rrezatime qe kane veti fizike te caktuara quhet dukuria e radioaktivitetit. Ne qofte se rrezatimi ndodh vetvetiu, radioaktiviteti eshte natyror. Por fizikantet zbuluan me ane te eksperimenteve laborato ...

                                               

Atomi (Sipas Demokritit)

Sipas Demokritit - filozof grek - lendet qe na rrethojne jane te ndertuara nga grimca shume te vogla. Ai mendonte se keto grimca ishin te pandashme, prandaj u quajten atome. Nje cope shkumes ndahet ne dy pjese. Secila nga pjeset perseri ndahet ne ...

                                               

Inxhinieria mekanike

Inxhinieria mekanike eshte ajo fushe e inxhinierise qe ka te beje me prodhimin dhe aplikimin e energjise termike dhe mekanike dhe projektimin, prodhimin dhe perdorimin e makinave dhe mjeteve. Kjo eshte nje nga disiplinat me te vjetra dhe me te gj ...

                                               

Rezistenca elektrike

Rezistenca elektrike eshte kundershtimi i levizjes se elektroneve te lira perbrenda nje percjellesi. Ajo kufizon kalimin e rrymes dhe shenohet me R. Rezistenca eshte nje dukuri fizike e çdo percjellesi. Ngarkesat ose harxhuesit edhe vete perçuesi ...

                                               

Sekonda

Sekonda eshte njesi matese e kohes. Sekonda eshte e nje e gjashtedhjeta pjese e minutit. Nje ore e plote ka saktesisht 3600 sekonda. Ora aktualisht eshte 21:48 UTC, kurse ne Shqiperi 22:48

                                               

TRANSISTORI ME EFEKT TË FUSHËS – FET

Ne Fig. 5.1a eshte paraqitur prerja terthore e thjeshtuar e nje MOSFET-i. Te ky transistor kemi tri regjione: ate te gate-it portes, te source-i burimit dhe te drain-it rrjedhes,te cilat formojne tri terminalet dalese te transistorit te quajtura ...

                                               

Amperi

Amper quhet njesia per matjen e intensitetit te rrymes elektrike. Intensitet i rrymes quhet sasia e elektricitetit, e cila kalon neper nje percjellesi gjate nje sekonde. Andre Mari Amper fizikan francez, zbuloi veprimin magnetik te rrymes elektri ...

                                               

Elektrifikimi

Elektrifikimi eshte procesi i ndertimit te rrjetit te energjise elektrike. Kuptimi me i gjere i termit, siç eshte ne historine e teknologjise dhe historine e ekonomise, zakonisht vlen per nje ekonomi rajonale, ose nje ekonomi kombetare. Ne pergji ...

                                               

Farad

Kjo eshte per njesine e matjes se kapacitances. Per njesine e ngarkeses shikoni, Faradei njesi. Faradi eshte njesia SI e kapacitances. eshte e emeruar sipas fizikantit Britanik majkell Faradei.

                                               

Gjeneratorët sinkronë

Gjeneratoret sinkrone Makinat sinkrone jane makina elektrike te rrymes alternative, shpejtesia e rrotullimit te cilave eshte e ndryshme nga ajo e makinave asinkrone, dhe eshte e barabarte me shpejtesine e fushes magnetike rrotulluese. Makinat sin ...

                                               

Humbjet e fuqise dhe energjise ne sistemet elektroenergjetike

Si edhe çdo proces tjeter fiziko-teknik, ashtu edhe ai i bartjes dhe distribuimit te energjise elektrike ne sistem eshte i percjellur me humbje perkatese te fuqise dhe energjise. Vlera e ketyre humbjeve ne sistemet elektroenergjetike eshte e kons ...

                                               

Konstanta e Faradeit

Ne fizike dhe kimi, konstantia e Faradeit, qe shenohet me simbolin F dhe qe eshte emeruar sipas Michael Faraday, eshte madhesia e ngarkeses elektrike per mole te elektroneve. Aktualisht ka pranuar vleren: 96 485.3365 C mol −1. Konstanta F ka nje ...

                                               

Ngarkesa elektrike

Ngarkesa elektrike eshte nje veti themelore e konservuar e disa therrmijave nenatomike, e cila percakton bashkeveprimin elektromagnetik. Lenda qe eshte elektrikisht e ngarkuar, influencohet nga, dhe ne te njejten kohe prodhon nje fushe elektromag ...

                                               

Rrjeti elektrik

Linjat dhe rrjeti i cili lidhe vendet e konsumit dhe te prodhimit te energjise elektrike mund te realizohen me percjelles ajror te paizoluar, kabllo ajrore,dhe kabllo nentokesore. Perparesia e linjave ajrore ndaj linjave nentokesore konsiston ne ...

                                               

Rryma elektrike alternative

Ne inxhinierine elektrike rryma elektrike alternative e dizenjuar me simbolin AC tregon levizjen e ngarkeses elektrike e cila ndyshon kahjen periodikisht. Kjo eshte ne kontrast me rrymen e vazhduar, ku rrjedha e ngarkeses elektrike eshte vetem ne ...

                                               

Sistemi elektroenergjetik

Sistemi elektroenergjetik - sistemi elektroenergjetik ka per qellim te prodhoj, transmetoj dhe shperndaj energjine elektrike. Per prodhimin dhe transmetimin e energjise elektrike perdoret sistemi trefazor i rrymes alternative. Frekuenca e tension ...

                                               

Transformatori

Transformatori eshte pajisje elektrike statike e cila ben ndryshimin e tensioni dhe te rrymes alternative ne qarqet dhe sistemet elektrike. Transformatori nuk prodhon energji elektrike. Transformatori i cili e rrit tensionin e rrymes alternative ...

                                               

Elektrodinamika kuantike

Elektrodinamika kuantike eshte nje teori e fushes kuantike e elektrodinamikes me karakter relativistik. Elektrodinamika kuantike u zhvillua nga nje numer fizikanesh duke filluar qe ne fund te 1920-ve. Ajo pershkruan disa aspekte te menyres se si ...

                                               

Fusha e induksionit elektrik

Ne fizike, fusha e induksionit elektrik eshte nje fushe vektoriale D {\displaystyle \mathbf {D} } qe shfaqet ne ekuacionet e Maksuellit. Ajo merr parasysh efektet e nje ngarkese elektrike te kufizuar brenda nje materiali. Simboli "D" eshte per "z ...

                                               

Lavjerresi elektrik

Mjeti me i thjeshte per matjan e elektricitetit eshte lavjerresi elektrik. Ky lavjerres eshte i perbere nga nje sfere stiropori e varur per nje pe te mendafshte te perforcuar per nje mbajtesi metalik. Ne qofte se nje shufer te qelqit, e cila me p ...

                                               

Permitiviteti

Permitiviteti eshte nje matje se si nje fushe elektrike ndikon, dhe ne te njejten kohe ndikohet nga nje mjedis dielektrik, ajo eshte e vendosur nga aftesia e nje materiali te polarizohet ne pergjigje te fushes, dhe duke reduktuar zvogeluar fushen ...

                                               

Tensori elektromagnetik

Tensori elektromagnetik ose tensori i fushes elektromagnetike eshte nje objekt matematik qe pershkruan fushen elektromagnetike te nje sistemi fizik ne teorine e Maksuelit te elektromagnetismit. Tensori i fushes u perdor per here te pare pas formu ...

                                               

Koha Universale

Koha Universale eshte kohe standarte e bazuar ne rrotullimin e tokes. Eshte nje vazhdim modern i Greenwich Mean Time, i.s., koha mesatare diellore ne Prime Meridian ne Greenwich. Ne fakt, shprehja "Koha Universal" eshte e paqarte, pasi ka disa ve ...

                                               

Zona kohore

Brezi i Kohes eshte nje rajon ne Toke qe ka nje kohe standarde uniforme per qellime ligjore, tregtare dhe shoqerore. Eshte e pershtatshme per zonat ne komunikim te ngushte tregetar apo te tjera per te mbajtur te njejten kohe, keshtu qe zonat koho ...

                                               

Ligjet e Ojlerit

Ligjet e Ojlerit, te formuluara nga Leonhard Euler rreth 50 vjet pas Isaac Newton formuloi ligjet e tij ne lidhje me levizjen e pikave lendore, jane nje zgjerim per shpjegimin e levizjes se trupit te ngurte.

                                               

Zbrazëtia

Zbrazetia ose Vakumi eshte hapesire pa materie. Fjala rrjedh nga mbiemri latin vacuus per i lire" apo "i zbrazet". Nje vleresim i perafert te nje zbrazetie te tille eshte nje rajon me nje presion te gazte shume me te vogel se presioni atmosferik. ...

                                               

Efekti tunel

Efekti Tunel i referohet tiparit qe ka nje objekt kuantik te kaloje nje pengese te potencialit, edhe ne qofte se energjia e tij eshte me pak se minimumi i energjise se kerkuar per te kaluar kete pengese. Ajo eshte ne fakt kuantik, e cila nuk mund ...

                                               

Energjia e Fermiut

Zona perçuese dhe valente jane te ndara me nje varg te niveleve energjetike – niveli te cilen elektronet nuk mund ta marrin zona e ndalimit Zona e ndalimit paraqet energjine me te vogel te nevojshme qe duhet dhene elektronit ne zonen valente qe a ...

                                               

Grimcat e fushes

Perveq 6 leptoneve dhe 6 kuarkeve baze,ekzistojne edhe grimca te tjera,te quajtura grimca te fushes ose kuarke te fushes,te cilat jane te shoqeruar me forcat te ushtruara nga nje grimce elemntare mbi nje tjeter.Kuanti i fushes qe shoqeron bashkev ...

                                               

Izolimi i antimateries

Sipas" modelit standard” te fizikes kuantike, çdo grimce elementare e materies ka te bashkevlefshmen e saj ne boten e antimateries me ngarkese dhe spin te anasjellte. Per shembull, elektronit i korrespondon pozitroni. E njejta gje ndodh per antip ...

                                               

Cikli i histerezes

Procesin e magnetizimitmund ta percjellimmirenesenesistemin e koordinataveparaqesiminduksioninmagnetiknefunksiontefushesmagnetike.Lakorja e magnetizimiteshte e ngjajshme me lakoren e treguarne Fig. 1.Duke e rritur fushen magnetike derine vleren H ...

                                               

Mili

Mili eshte nje prefiks SI qe shpreh faktorin 10 -3, d.m.th 1/1000, nje te mijten. Simboli i saj eshte m. Eshte adoptuar qe prej 1795 nga Convention du Mètre. Rrjedh prej fjales latine mille.

                                               

Peshorja

Peshorja eshte vegel apo instrument mates i mases se trupave te ndryshem. Si vegel peshuese, jane perdorur per te paren here peshoret me ngarkesa metali si kunderpeshe e mases qe duhej matur ne Egjipt diku rreth vitit 3000 p.e.sone. peshorja u be ...

                                               

Principet e matjes

Me principin e matjes nenkuptojme principin ne te cilin relete e marrin madhesine elektrike nga objekti qe mbrohet dhe i cili monitorohet nga mbrojtja. Informacioni per mbrojtjen mund te jete: - rryma, tensioni, - produkti i rrymes me tensionin d ...

                                               

Bulloni

Bulloni eshte nje shufer metalike ose jo metalike e filetuar me nje koke zakonisht gjashtekendeshe ne njerin skaj, qe sherben per te shtrenguar dy ose me shume objekte me ane te nje dadoje ne skajin tjeter.

                                               

Hidrodinamika

Me Hidrodinamike nenkuptojme lengjet ne levizje. Ne dinamiken e fluideve mesohen ligjet te cilat i pershkruajne levizjet e lengjeve dhe te gazeve. Meqe supozohet se gjate levizjes se lengjeve dhe te gazeve vellimi mbetet i pandryshuar, keto leviz ...

                                               

Inercia

Inercia eshte nder vetite me te pergjithshme qe e zoterojn te gjithe trupat e natyres, cilatdo qofshin permasat e trupit dhe vendi ku ai gjendet. Dukurine e inercise e takojme vazhdimisht ne praktike. Duke pergjithesuar rezultatet e vrojtimeve dh ...

                                               

Koordinatat e përgjithshme

Po te derivojme ekuacionet e levizjes ne terma te nje bashkesie te kordinatave te pergjithshme, rezultatet e arritura do te jene te vlefshme per cdo sistem kordinativ ne te cilen ato mund te specifikohen.".Koncepti i kordinatave te pergjithshme u ...

                                               

Makina me avull

Motori me avull eshte nje motorr qe konverton ne pune mekanike fuqine e avullit te nxehur. Ta themi thjesht, motori me avull eshte nje makine qe energjine e avujt te ujit qe prodhohet ne bojler e konverton ne pune mekanike.

                                               

Zhvendosja virtuale

Nje zhvendosje virtuale δ r i {\displaystyle \delta \mathbf {r} _{i}} eshte nje ndryshim i vogel i supozuar, i sistemit te koordinatave qe ndodh kur koha mbahet konstante. Quhet zhvendosje virtuale sepse asnje zhvendosje aktuale nuk mund te behet ...

                                               

Centimetri

Centimetri nga lat. centesismus = qinda pjese dhe gr. μέτρον = mates, mase eshte njesi matese qe rrjedhe nga Sistemi SI dhe perbehet nga njesia baze metri dhe parashtesa per njesi centi. Eshte e njeqinda pjese e metrit dhe shkruhet me simbolin cm ...

                                               

Decimetri

Decimetri nga lat. decimus = dhjeta dhe gr. μέτρον = mates, mase eshte njesi matese qe rrjedhe nga Sistemi SI dhe perbehet nga njesia baze metri dhe parashtesa per njesi deci. Eshte e dhjeta pjese e metrit dhe shkruhet me simbolin dm. Decimetri s ...

                                               

Dekameteri

Dekametri gr. δέκα = dhjete dhe gr. μέτρον = mates, mase eshte njesi matese qe rrjedhe nga Sistemi SI dhe perbehet nga njesia baze metri dhe parashtesa per njesi deka. Eshte dhjete fishi i metrit dhe shkruhet me simbolin dam. Dekameteri si shpreh ...

                                               

Gjatësia

Gjatesia simboli l {\displaystyle l}, L {\displaystyle L} eshte masa e nje trupi fizik po ashtu ajo eshte edhe rruga qe nje trup ose nje objekt qe gjendet ne levizje, kalon brenda nje kohe te caktuar. Per krahasimin e lartesive, rruges se kaluar ...

                                               

Hektari

Hektari eshte nje njesi matese e siperfaqjes, e njohur nga Sistemi Nderkombetar i njesive te matjes, i barabarte me 10.000 m2, pra nje kuadrat me brinje 100 metra.

                                               

Henri (njësi)

Ne fizike, dhe elektronike, henri eshte njesi e rrjedhur e sistemit SI per induktivitetin. Eshte emeruar sipas Joseph Henry, shkenctarit amerikan i cili zbuloi induksionin elektromagnetik pavaresisht, dhe ne te njejte kohe, nga Michael Faraday ne ...